http://www.kindamuzik.net
ernaast
Onze laatste liverecensie.
Onze laatste albumrecensie.
Ons laatste interview.
Onze laatste video.
I.M. Gordon Parks. Blaxploitation: cool, snel en razend stijlvol
Tekst: Atze de Vrieze
Publicatiedatum: 16 maart 2006
VIJFTIEN KLASSIEKE BLAXPLOITATIONSOUNDTRACKS (vervolg)
10. Gene Page | Blacula
[RCA; 1972]
Je kunt haast geen klassiek filmthema bedenken, of er is een blaxploitationvariant op gemaakt. Het is immers niet voor niets ‘exploitation’. Zo is er een Blackenstein, een Dr. Black and Mr. White, en ook een Blacula. De eerste twee zijn terecht in de vergetelheid verdwenen, maar Blacula is verbazingwekkend genoeg een vermakelijke film, voorzien van een uitstekende soundtrack. De sound is behoorlijk rauw, en zal dan ook vooral liefhebbers van deepfunk aanspreken. Er wordt bovendien gebruik gemaakt van allerlei exotische instrumenten, die alles bij elkaar voor een rijk geluid zorgen. Aan de andere kant is de muziek een stuk warmer dan je van een horrorfilm zou verwachten. Blacula is dan ook niet echt een monster, maar een goedaardige 18e eeuwse prins, die toevallig ten prooi is gevallen aan een kwaadwillende blanke vampier. Aandoenlijk.
» Beluister een fragment van 'Blacula (the Stalkwalk)’'
» Beluister een fragment van 'Heavy Changes’
9. J.J. Johnson | Cleopatra Jones
[Warner Bros.; 1973]
De meeste grote blaxploitationfilms werden gemaakt door kleine onafhankelijke filmmaatschappijen, maar met Cleopatra Jones zette ook gigant Warner Bros zijn eerste schreden op het pad. Het resultaat valt wat tegen, en dat komt doordat Cleopatra Jones eigenlijk te goed is. De beste blaxploitationhelden trekken zich weinig van de wet aan, terwijl Cleo juist als rechtvaardige politieagente achter de schurken aan zit. De soundtrack van de film is dan ook eigenlijk meer de moeite waard dan de film. J.J. Johnson, volgens sommigen de beste jazztrombonist aller tijden, blijkt bijzonder kundig in het maken van een warm en vol geluid. Cleopatra Jones heeft een soundtrack uit het boekje, al zou J.J. Johnson zichzelf een jaar later nog overtreffen. Overigens is de sequel, Cleopatra Jones and the Casino of Gold, misschien nog wel meer de moeite waard. Al was het maar omdat Tamara Dobson in die film haar eigen make-up verzorgt, en daarmee op zijn zachts gezegd niet al te bescheiden is.
» Beluister een aantal fragmenten uit Cleopatra Jones
8. Willie Hutch | Foxy Brown
[Motown; 1975]
We hoeven er natuurlijk niet omheen te draaien: Pam Grier is een sekssymbool van de bovenste plank. Dat was ze al de vrouwengevangenisfilms als The Big Bird Cage en Big Doll House waarmee ze haar carrière begon, dat was ze in haar beroemde Playboy-serie, dat is ze ook in Foxy Brown. De opening van de film is super krachtig: we zien het welgevormde silhouet van Foxy dansen tegen een felgekleurde achtergrond, op de muziek van Willie Hutch’ ‘Theme of Foxy Brown’. De soundtrack van Foxy Brown biedt alles wat een blaxploitationsoundtrack hoort te bieden: wah wah-gitaren, uptempo drums, op de juiste momenten gas terug. De plaat is uiteraard doordrenkt met seks: ‘Foxy Lady’, ‘You Sure Know How to Love Your Man’, ‘Give Me Some of that Good Old Love’. Pam is inderdaad foxy in haar strak gesneden jurken, maar ze is ook onverschrokken. Ze verbergt met gemak een pistool in haar afrokapsel en schrikt er niet voor terug om met een vliegtuig op een stel criminelen in de rijden. Niets minder dan de ideale vrouw, toch?
» Beluister een fragment van 'Theme from Foxy Brown’
7. James Brown | Black Caesar
[Polydor; 1973]
Isaac Hayes won een Oscar en Curtis Mayfield maakte zijn beste plaat ooit, dus James Brown kon moeilijk achterblijven. In 1973 maakte hij dan ook de muziek bij de film Black Caesar, met in de hoofdrol voormalig footballster Fred Williamson. Het is een gewelddadige film, waarin een zwarte crimineel het opneemt tegen de New Yorkse maffia. Het mag misschien niet James Browns allerbeste plaat zijn, hij heeft er wel zijn meest bekende bijnaam aan overgehouden: The Godfather of Soul. In eerste instantie was Brown van plan simpelweg oude nummers te gebruiken voor de soundtrack, maar bandleider Fred Wesley wist hem te overtuigen van de mogelijkheden van een soundtrack: andere arrangementen, andere instrumenten (strijkers en hobo’s). Het levert een aantal mooie nummers op, met name ‘The Boss’ en ‘Down and Out in New York City’. Lynn Collins zingt het mooie Mama Feelgood, waarna James Brown haar lot bezingt in het melancholieke ‘Mama’s Dead’.
» Beluister een aantal fragmenten van Black Caesar
6. Johnny Pate | Shaft in Africa
[Probe; 1973]
Na het gigantische succes van Shaft (1971) kon een vervolg (Shaft’s Big Score) niet uitblijven. Sterker nog, met Shaft in Africa werd zelfs een trilogie gecompleteerd. De stoere detective gaat in deze film undercover naar Afrika, om in te grijpen in een smerige mensensmokkelzaak. Daarbij wordt hij uiteraard als zwarte James Bond voortdurend afgeleid door vrouwelijk schoon. Ook dit derde deel is het bekijken meer dan waard, en dat komt voor een deel door de soundtrack. Voor de tweede film maakte regisseur Gordon Parks zelf de muziek, voor de derde werd dat wijselijk weer aan de professionals overgelaten. Johnny Pate, die eerder met The Impressions werkte en Curtis Mayfield op Superfly begeleidde, maakt de arrangementen. The Four Tops zingen themanummer ‘Are You Man Enough’. Shaft in Africa is tot op heden nooit fatsoenlijk op cd verschenen, en is daardoor een kostbaar hebbeding, maar behoort wel tot de essentiële overblijfselen van het genre.
» Beluister een fragment van ‘You Can’t Even Take a Walk in the Park’
» Beluister een fragment van ‘Are You Man Enough’
5. Willie Hutch | The Mack
[Motown; 1973]
The Mack is de perfecte pimp-film: bling bling, snelheid, actie, humor, drama, mooie vrouwen, wat wilt u nog meer? Snoop Doggy Dogg citeert op zijn debuutalbum zelfs een halve scène uit de film. De stijl van Willie Hutch op The Mack is overduidelijk sterk beïnvloed door Curtis Mayfields monumentale Superfly-album: de strijkers, de opvallende aanwezigheid van conga’s. Hutchs benadering op The Mack verschilt niet veel van die op Foxy Brown, maar de uitvoering is nét iets beter. Dat is alleen al te danken aan het beste nummer van de plaat, ‘Brother’s Gonna Work it out’. Dat nummer herkent u wellicht van het mixalbum van The Chemical Brothers. The Mack is zonder twijfel een essentiële plaat.
» Beluister een aantal fragmenten uit The Mack
4. J.J. Johnson | Willie Dynamite
[MCA; 1974]
Willie Dynamite is een meedogenloze pooier en drugsdealer, die over de rug van zijn zeven vrouwen nummer 1 wil zijn. Dat is hij ook: hij leeft in dure hotels, rijdt in een enorme glimmende wagen en draagt oogverblindende pakken. Met zijn film staat Willie Dynamite een klein beetje in de schaduw van The Mack, maar zijn soundtrack overtreft die van zijn collega nipt. J.J. Johnson, die ook al verantwoordelijk was voor Cleopatra Jones, heeft die muziek gemaakt. Het is een favoriet onder de liefhebbers. Ook het geluid van Willie Dynamite is vol en gelaagd, warm en soepel, maar is dat nóg beter dan Cleopatra Jones. De film heeft met ‘Willie Chase’ de meest virtuoze achtervolgingsscène van het hele stel, en dat is het grootste compliment dat je een blaxploitationsoundtrack kunt maken. Voor de vocalen heeft Johnson niemand minder tot zijn beschikking dan Motownster Martha Reeves. Absolute aanrader.
» Beluister ‘Willie D.’
» Beluister ‘Willie Chase’
3. Roy Ayers | Coffy
[Polydor; 1973]
Als één vrouw in het begin van de jaren zeventig een lichtend voorbeeld is geweest van black pride, dan is het wel Pam Grier. Zij is de verpersoonlijking van het blaxploitationgenre, en Coffy is daarvan misschien wel het beste voorbeeld. In deze frisse en grappige film neemt Coffy op gewelddadige manier wraak op pooier King George en dealer Vitroni, die ervoor verantwoordelijk is dat haar kleine zusje aan de drugs is. De film kent een hilarisch – en voor mannen ietwat pijnlijk – einde, waarin de onverzettelijkheid van Pam Grier nog maar eens bevestigd wordt. De begeleidende muziek van Roy Ayers is van een bijzonder hoog niveau. Zijn jazzachtergrond (Ayers speelt vibrafoon) maakt Coffy origineel en perfect gearrangeerd. Dat begint al bij de opening van de film, waarin een taxirit begeleid wordt door het weergaloze ‘Coffy is the Color’. Vooral de achtervolgingsscènes zijn muzikaal de moeite waard. Om maar met de oorspronkelijke reclameslogan te spreken: “Coffy… She’ll cream you!”
» Beluister een aantal fragmenten uit Coffy
2. Isaac Hayes | Shaft
[Enterprise / Stax; 1971]
De openingscène van Shaft behoort tot de canon van de filmhistorie. Privédetective John Shaft wordt minutenlang gevolgd, terwijl hij over straat loopt in zijn bruine leren jas. Kraag omhoog, vanuit de metro over het trottoir, door het rode licht, langs een straatheler en een blinde krantenverkoper, eindigend bij een schoenenpoetser. De toon is gezet: Shaft is een ’bad mother (shut your mouth!)’ en de soundtrack van Isaac Hayes past hem als een strak gesneden maatpak. Shaft is van alle films in het genre nog het meest bekend bij het grote publiek, maar de soundtrack is misschien nog wel bekender. Isaac Hayes maakte er een dubbelalbum van, en voor de titelsong kreeg hij zelfs een Oscar. Zijn zwoele stijl lijkt gemaakt voor in een film, en de muziek sluit tot in de perfectie aan bij de beelden. Vooral de spectaculaire ontknoping, waarin Shaft aan een touw door een raam vliegt, is briljant begeleid. Naast de opener kent Shaft ook nog een klassieker in het negentien minuten tellende ‘Do Your Thing’. Het is af en toe wat traag voor in de huiskamer, maar daar is het dan ook niet voor gemaakt.
» Beluister een aantal fragmenten uit Shaft
1. Curtis Mayfield | Superfly
[Curtom; 1972]
Hoezeer de eer Gordon Parks ook gegund is, de beste soundtrack is van Superfly. De soundtrack van Superfly is niet alleen de meest complete blaxploitationsoundtrack van allemaal, het is ook het hoogtepunt uit het omvangrijke oeuvre van Mayfield. Als iemand zich als een vis in het water voelde in de rijk georkestreerde soul, dan was het Curtis Mayfield wel. De film draait om drugsdealer Priest (Ron O’Neal), die nog één grote slag wil slaan om het wereldje voorgoed te kunnen verlaten. Het moge duidelijk zijn: dat gaat niet zonder slag of stoot. Het verhaal is zeer vermakelijk, maar niet vreselijk origineel, de soundtrack is dat wel. Simpelweg alles aan Superfly is perfect: de upbeat hits ‘Pusherman’ en ‘Little Child Runnin’ Wild’, de achtervolgingsfunk van ‘Junkie Chase’, het wonderschone liefdesliedje ‘Gimme Your Love’, het treurige ‘Freddie’s Dead’. Waar de film in het midden laat of het straatleven nu wel of niet zijn charmes heeft, laat Mayfield daar in ‘Eddie You Should Know Better’ en ‘No Thing on Me (Cocaine Song)’ geen twijfel over bestaan. Zowel de film als de muziek is essentieel, en Superfly is een inspiratie geweest voor velen.
» Beluister een aantal fragmenten uit Superfly
De vijftien klassieke Blaxploitation oundtracks. Keer terug naar:
[nummers 15-11]
http://www.kindamuzik.net/artikel/12232
Meer Shaft op KindaMuzik: http://www.kindamuzik.net/artiest/shaft
Deel dit artikel: