http://www.kindamuzik.net

ernaast

Onze laatste liverecensie.

Meindert Talma in De Amer.

Onze laatste albumrecensie.

M.I.A. weet wat ze wil.

Ons laatste interview.

Sin Ropas: scheuten en zwarte turf.

Onze laatste video.

Colin Benders: het geluk van de modulaire synthesizer.

IFFR Exploding Cinema

Exploderende cinema en intieme stiltes.
05 februari 2005, diverse lokaties, Rotterdam (NL)

Tekst: Thijs Menting

Publicatiedatum: 17 februari 2005

Dinsdagmiddag drie uur. Een volle Schouwburgzaal maakt zich op voor de nieuwste film van Wong Kar Wai. De lichten doven, de gesprekken worden gestaakt, het laatste zakje kraakt en dan is het publiek klaar voor het voorfilmpje. Op het doek verschijnt een bekken dat wild alle kanten op beweegt. Indringende beelden flitsen de zaal in alsof een concert in volle gang is. Er is echter geen geluid. Dat mag je er zelf bij verzinnen. Maar de donderende stilte wordt helaas overstemt door geroezemoes.

Het publiek wil geluid. Sinds het tijdperk van de stomme film over is bepaalt het geluid immers voor een groot gedeelte onze kijkervaring. Toch staat het altijd een beetje in de schaduw van het beeld. Daarom heeft het Internationaal Filmfestival Rotterdam dit jaar een speciaal programma samengesteld waar het geluid een keertje in de schijnwerpers staat. 'Exploding Cinema: Sound Check' heet het en bevat tentoonstellingen, liveoptreden, documentaires en films in alle soorten en maten. Obscuur en uitdagend; net als de films die ze vertonen. Een kleine, willekeurige impressie van het aanbod.

Tentoonstellingen
In TENT. is t/m 27 februari de tentoonstelling 'Murmur' te zien waar een andere kijk op geluid wordt gepresenteerd. Bijvoorbeeld als een manier om de dood te beschrijven zoals gebeurt bij 'Trepanaciones'. In een andere zaal staat alleen maar een cd-speler en twee speakers waaruit 'Silence Recordings' schijnt te komen. Een stuk dat is gemaakt in zulke hoge tonen dat het menselijk oor het amper kan waarnemen. Terug naar de bron van geluid is waarschijnlijk het idee achter de glibberige beelden van een strottenhoofd. En dan staan er nog ergens televisies waar kritische teksten over de muziekindustrie op verschijnen terwijl uit de bijbehorende koptelefoon ontspannen elektronica komt.

Sinds 2004 als het jaar van de muziek-dvd is bestempeld mogen die natuurlijk niet ontbreken op het festival. Twee verdiepingen omhoog is de 'dvdrome' ingericht waar een flinke selectie muziek-dvd`s en een paar ontspannen stoelen en banken staan te wachten. Daar kun je kijken naar vreemde noise-optredens, een op de maat van de muziek uitdijende punt, zeldzame beelden van Sun Ra en bizarre Halloween-feesten. Dit is MTV voor gevorderden.

Tenslotte staat er in de V2 store, een op het experiment gerichte muziek- en boekwinkel, 'Science Friction' van de Spanjaard Javier Perez Aranda. In dit kunstwerk onderzoekt hij de achtergebleven elementen van bepaalde systemen. Of zoiets. Het levert in ieder geval wel een mooi video-installatie op en sfeervolle foto`s.

Sound check Live!
Onder de noemer Sound Check Live! werden vijf live concerten georganiseerd waar muzikanten en beeldkunstenaars samenwerkten. De beleving staat hierbij centraal. Donderdagavond trad Thomas Köner samen met beeldkunstenaar Jurgen Reble op. Köner dook na zijn periode als de helft van Porter Ricks de ambient in. Uitgesponnen, minimale stukken die het beste werken als de eenzame nacht al lang is ingetreden. Onlangs bracht hij de cd Nuuk uit op Mille Plateaux Media - het nieuwe Mille Plateaux. Bij deze cd zat ook een dvd met zelf gemaakte filmpjes waarvan 'Nuuk' een Tiger Cub Award won als beste korte film.

Deze avond verzorgt hij alleen de muziek. Samen met Reble maakten ze in opdracht van het Louvre een stuk van ongeveer een uur dat hier in Rotterdam in première ging. Abstracte beelden komen uit een flikkerende projector waardoor het de sfeer uitademt van een knus filmhuis dat een avondje experimenteel gaat. In het begin lijken de beelden nog het meest op glimmende en borrelende klei. Na een tijdje wordt het doek eventjes zwart, de muziek neemt een diepe zucht en er verschijnt een sterrenhemel. Ondertussen trekt de muziek aan tot windkracht Pan Sonic. Meedogenloos beukt het de zaal in. Dan gebeurt er iets magisch. De storm gaat langzaam liggen. Een serene rust daalt neer terwijl de sterrenhemel onverstoorbaar voorbij glijdt. De stilte is tastbaar. Intens. Briljant!

Daarna gaat er een rookmachine aan die bijna de hele zaal in rook zet. Als de rook rondtolt in het licht van een paar spots geeft dit een sprookjesachtig effect. Köner en Reble hebben niet veel nodig om een bijzondere voorstelling te maken. Na een tijdje trekt de rook op en is de voorstelling afgelopen. Applaus.

Vrijdagavond worden we meegenomen op een treinreis door de Verenigde Staten. Weilanden, bomen, bruggen, wolkenkrabbers en fabrieken schieten voorbij. De zon laat zich niet zien, hoogstens een paar regendruppels. De 8 mm beelden zijn rauw en groezelig en vormen een mooi decor voor de repetitieve pianoklanken van Terry Riley - de pionier van de minimal waar Phillip Glass en Steve Reich zich later bij zouden aansluiten. Soms lijken de telefoondraden die langs spoorbaan hangen eventjes op de maat van de muziek voorbij te gaan. Daarna gaan de muziek en de beelden weer verder in hun eigen tempo.
De treinreis stopt in New York. Daar heeft filmmaker Jem Cohen in sfeervol zwart-wit plassen gefilmd waarin gebouwen weerspiegelen. Een zuchtje wind laat de plassen meetrillen op het moody pianospel van Riley.

Opeens komt de ware aard van de voorstelling naar voren. Riley houdt op met spelen, het beeld wordt zwart en een willekeurige lijst van slachtoffers van de oorlog in Irak wordt opgenoemd. Na een minuut of tien gaan ze weer verder. Tot het eind van de voorstelling laat Cohen beelden van een demonstratie tegen de oorlog zien. Zelfs de documentaires van Michael Moore zijn subtieler. Daarnaast paste de muziek niet bij de beelden. Deze was niet woedend, eerder bedroefd. Het is jammer dat dit intieme optreden moest eindigen in een opzichtige aanklacht tegen de oorlog in Irak.

Het Sound Check programma was een goed alternatief voor iedereen die eventjes genoeg had van alle egodocumenten, politieke correcte documentaires en Russische horror. Natuurlijk was niet alles even sterk, maar het ontkwam aan de sleur van voorspelbaarheid die soms in het reguliere filmprogramma sloop. Het bezat die nieuwsgierigheid en vernieuwingsdrang die dit festival zo interessant maakt. Alles was raar, obscuur en verrassend. Want exploderende cinema en intieme stiltes komen altijd onverwachts.

» Bezoek de IFFR-website voor meer info

Deel dit artikel: