• achtergronden
• DE 7EVEN
• video's
• agenda

ernaast

Crammed Discs: independent met de structuur van een major.

Naar het verleden kijken doet Marc Hollander niet graag. Toch bracht zijn Crammed Discs onlangs alle oude klassiekers opnieuw uit en organiseert het label een heuse SoundClash-avond in Brussel, Parijs en Amsterdam. Nostalgie?

Tekst: Theo Ploeg

Publicatiedatum: 28 september 2003

Nee, het is geen terug kijken en ook geen verlangen naar toen. Nu we het er toch over hebben, eigenlijk heeft Marc Hollander de afgelopen 24 jaar erg weinig aan vroeger gedacht. Waarom dan toch de Crammed Global Soundclash series uitgebracht? Twee cd's bomvol jaren tachtignostalgie. Mét uitlopers richting de jaren zeventig. "In tegenstelling tot wat die cd's je doen geloven zijn we helemaal niet bezig met het verleden, komt nostalgie niet voor in ons vocabulaire. Dat is precies de reden waarom het ons zoveel tijd heeft gekost om het materiaal opnieuw uit te brengen." Het siert hem wel, die ontkenning van vroegere successen. Marc Hollander wordt dan ook vaak aangesproken op eerdere successen van Crammed Discs. Het label dat hij begin jaren tachtig oprichtte en dat hij tot op de dag van vandaag runt. Een label met een rijke geschiedenis. Natuurlijk was Hollander in die tijd helemaal niet van plan om een platenlabel te beginnen. Integendeel. Hij was vooral muzikant. Hollander: "Met muziek maken ben ik begonnen op mijn vijftiende. Een beetje klassieke piano, daarna blues en de rest volgde snel. Eigenlijk vond ik alles geweldig. '60s pop, free jazz, soul, 'serieuze muziek' en wat toen nog etnische muziek heette. Eigenlijk ben ik heel snel begonnen met het mixen van al die stijlen. Mijn tekortkomingen als muzikant hebben altijd een duidelijke stempel gedrukt op het resultaat."

Aksak Maboul
Een muzikale smeltkroes die al snel tot een aantal mooie platen leidde. Wie tegenwoordig naar de liedjes van Aksak Maboul – Hollanders eerste serieuze band - luistert kan er weinig chocolade van maken. Nog steeds klinkt het én gedateerd én futuristisch én hip én vreemd. "In die tijd luisterde ik heel veel naar jazz. Coltrane, Dolphy, Ornette Coleman, Herbie Hancock, etc. Maar ook muziek uit Afrika, Azië, de Balkan het en Midden-Oosten, Kraftwerk en Can hadden mijn warme interesse. Erg gek was ik op artiesten als Henry Cow, die overigens net als ik geïnspireerd is door dezelfde oude Mothers Of Invention-platen, Robert Wyatt en The Residents." Dat Aksak Maboul nogal vreemd klonk en klinkt is dan ook niet zo verwonderlijk. Niemand wilde zich branden aan het uitbrengen van de platen van Hollander & co. Tegen de tijd dat Hollander artiesten van over de hele wereld naar Brussel liet komen om mee te spelen met Aksak Maboul moest het er toch maar van komen. Crammed Discs was een feit. En in het begin eigenlijk niet meer dan een naam om Aksak Maboul-platen uit te brengen. Hollander: "Een geweldige tijd was dat. Er was dan wel een economische depressie, met de muziek ging het ontzettend goed. Independent labels werden opgericht, bands brachten goedkope singles uit en er ontstonden veel kleine platenwinkels. Het leek wel een explosie na jaren van quasi-monopolistische regels van de majors en de Angelsaksische muziekindustrie die alles bepaalden. Plots besefte iedereen dat je ook goede popmuziek kunt maken in landen als België, Nederland, Italië en Scandinavië."

Fusion
Meer dan twintig jaar later is Crammed zelf een major. Of zoals Hollander het liever voorstelt: een independent met de structuur van een major. Dat het label ergens voor staat is misschien nog wel een belangrijker verschil. Crammed staat immers nog steeds voor de fusie van heel veel verschillende stijlen. Daar begon het label mee en eigenlijk is het daar nog steeds sterk in. Hollander: "Ik voel me aangetrokken tot bepaalde soorten muziek, tot mensen die een bepaald gevoel aan de muziek meegeven, die stijlen op een originele, gracieuze manier met elkaar verbinden. Wanneer je dat soort mensen ontmoet, stellen zij je weer voor aan anderen." En zo ontstaat dus een succesvol platenbedrijf dat misschien wel meer wegheeft van een gemeenschap van gelijkgestemden. Niet op zoek naar commercieel succes, maar er ook niet vies van. Of zoals Hollander het zegt: "Het bereiken van een zekere mate van commercieel succes met muziek die niet al te conventioneel is en die niet vaak op de radio wordt gedraaid is iets wat ons aardig vaak lukt. Dat is interessant en leuk." Maar waar komt die fascinatie voor de toch wel vreemde mix van avantgarde, new wave, wereldmuziek en melancholie vandaan? Hollander: "Dat kan ik niet vertellen. Jij vindt het duidelijk niet al te fascinerend. Het zit zo: ik voel me aangetrokken tot succesvolle mixen van stijlen. Er zit geen intrinsieke meerwaarde in 'fusion'. Sommige hybriden zijn juist monsterlijk. Het is net als met genetica, je hebt hybriden die alle slechte kanten van hun ouders in zich dragen, die zijn niet interessant. Dat wordt het pas wanneer er iets onverwachts gebeurt. Je kunt het vergelijken met een alchemistisch experiment: de afzonderlijke elementen moeten worden opgewarmd, bij elkaar worden gedaan en gecombineerd. Tot er een totaal nieuw element ontstaat. De ongelukjes die plaatsvinden tijdens deze experimenten zijn erg belangrijk. Ze zorgen ervoor dat er vormen ontstaan waarvan je nooit hebt gedroomd dat ze konden bestaan. Jammer genoeg komt dat zelden voor."

Eclectisme
Het alchemistisch experiment stokte ergens eind jaren tachtig. Crammed zelf trok zich steeds meer terug in het steeds kleiner wordende wereldje van avontuurlijke muzikanten. Aan de andere kant werden er nieuwe labels opgestart om bij te blijven met de snelle veranderingen in de muziekwereld. Hollander: "Die tijd was een lastige overgangsperiode. We moesten vernieuwen zonder het oude los te laten. Dat is zeker in een bepaalde mate nadelig geweest voor het eclectische imago dat we altijd hebben willen hebben. Het bleek een erg moeilijk concept, de meeste mensen willen blijkbaar toch liever dat alles valt in duidelijk definieerbare categorieën. Niet dat mij het veel uitmaakt. Als ik muziek uitbreng voor een kleine groep vind ik dat verder best." Inmiddels bestaat het Crammed-imperium uit zes sublabels die zich richten op techno, hiphop, wereldmuziek, drum&bass, leftfield avant-dance en experimentelere muziek. Maar waar is nu de eens zo belangrijke mix van stijlen gebleven? "Die is weer terug gekomen. De laatste jaren hebben we meer releases uitgebracht die hokjes overstijgen. Zuco 103 bijvoorbeeld. De tijd lijkt er ook weer rijp voor. Gelukkig maar." Maar toch. De platenindustrie klaagt steen en been. De verkopen van platen dalen. Is het na meer dan twintig jaar pionieren niet genoeg geweest? Hollander: "We zijn geen bedrijfsmensen. Dit is wat we willen doen. Als het slecht gaat in de platenindustrie dan rest ons maar één ding: we moeten doorgaan met het uitbrengen van goede platen, platen die onvervangbaar zijn, en ons persoonlijke instinct is daarbij de beste leidraad. Als je platen blijft uitbrengen waarnaar je, als muziekfan, zeker wil luisteren dan kun je er nooit helemaal naast zitten. Ik zeg niet dat we er nooit naast gezeten hebben, maar we doen ons best.."

Aanstaande dinsdagavond 30 oktober presenteert Crammed haar artiesten - Cibelle, Zuco 103, Sussan Deyhim, Taraf de Haïdouks, Tuxedomoon, Electric Gypsyland en DJ Morpheus - op een SoundClash-avond in de Melkweg te Amsterdam. Wij mogen van Marc Hollander drie dubbeltickets weggeven. Tevens ligt er een speciale Limited Edition Box van de SoundClash-serie te wachten op diegene die ons weet te vertellen waar Crammed tegenwoordig haar hoofdkwartier heeft. Je antwoord kun je sturen aan: prijsvraag@kindamuzik.net.

» Bezoek de Crammed Discs website voor meer info.

Deel dit artikel:

http://www.kindamuzik.net/label/709/crammed-discs-independent-met-de-structuur-van-een-major/4083/
Meer op KindaMuzik: http://www.kindamuzik.net/artiest/709