• achtergronden
• DE 7EVEN
• video's
• agenda

• dossiers
• festivals
• columns

ernaast

Peter Bruyn en Martijn Lucas Smit: op zoek naar het beste uit twee werelden.

Voor de buitenstaander zijn het Patronaat en de Nieuwe Vide de organisaties achter )toon). Maar wie bepalen nu eigenlijk echt wat er op het festival staat? Juist ja, popjournalist Peter Bruyn en curator Martijn Lucas Smit.

Tekst: Theo Ploeg

Publicatiedatum: 24 april 2003

Tijdens de opening van de vierde editie van het )toon) festival in de Nieuwe Vide Centraal lopen de heren wat zenuwachtig rond. Peter Bruyn met een plastic tasje vol passe partouts die een zelfgebrande cd bevatten, Martijn Lucas Smit met afwisselend een camera, fototoestel en standaard. Op de gezichten van beiden speelt constant een glimlach, maar de spanning is er vanaf te lezen. Vreemd is dat niet. Een opening van een nieuwe editie van een festival is altijd spannend. Is aan alles gedacht? Komen er voldoende mensen? Komen er niet te veel mensen? Valt de presentatie niet in het water? Niets van dat alles. Het is lekker vol, Mutant Data Orchestra – Mark Bain met broer John – zet een goede set neer en na afloop wandelen we achter Bruyn aan naar de volgende locatie: de Galerie De Schone Kunsten aan het Spaarne waar de expositie van animatiekunstenares Rachel de Boer wordt geopend.

(post)modernisme
Een week eerder ontmoette ik Peter Bruyn en Martijn Lucas Smit in de pas geopende Toneel/Filmschuur te Haarlem. Ze zitten midden in het afhandelen van de laatste zaken, Bruyn vertrekt de dag erna voor een korte welverdiende vakantie naar Frankfurt. “Jammer genoeg is er net dat weekend niets te doen op muziek gebied”, vertelt hij alsof hij spijt heeft van zijn reis. Tja, Bruyn is eigenlijk altijd met muziek bezig. Of het nu is als popjournalist voor onder andere het Haarlems Dagblad en Utrechts Nieuwsblad, als organisator van allerlei activiteiten in de stad Haarlem of gewoon als liefhebber. Dezelfde gedrevenheid siert Smit, curator bij de Nieuwe Vide – een Haarlems instituut ter promotie van (media)kunst. Vol passie praat hij over de vervagende grenzen in de kunst, over waarom een kunstwerk van Joseph Beuys anno 2003 geen ‘waarde’ meer heeft en bestrijdt hij de anti-postmodernistische houding van Bruyn.

computer
Maar terug naar het begin. Naar de tijd waarin festivals als het Haarlemse Eigenwijze Weekend en het Amsterdamse Tegentonen de laatste adem uitblazen of – misschien wel nog erger – langzaam doodbloeden. Peter Bruyn zag het met lede ogen aan: “Waarom het Eigenwijze Weekend stopte weet ik niet meer. Voor mij was het duidelijk dat er iets moest gebeuren. Ik ben daarop naar de Nieuwe Vide gestapt en samen zijn we met een plan gekomen. Voorwaarde was de beeld en geluid centraal moesten staan en dat er gedacht werd vanuit de elektronica.” Dat laatste is namelijk de link tussen de twee werelden legt Smit uit: “Muzikanten en kunstenaars werken met precies dezelfde computer. Een mooier uitgangspunt is er niet.” Gezamenlijk gingen ze aan de slag. Bruyn met muziek als insteek, Smit met de beeldende kunst. Een samenwerking die in 2000 resulteerde in de eerste editie van )toon).

beeld en geluid
Er zouden er daarna nog drie volgen, waarvan de laatste gisteren van start ging. In de afgelopen drie jaar is het festival gegroeid. Zowel in aantal bezoekers, aantal dagen als in kwaliteit en diversiteit. Zo betraden artiesten als Scanner, Pole, Kreidler, Elektrotwist, Fennesz, Kid 606 en Techno Animal het podium en gaven kunstenaars als Darko Fritz, David Shea, Bart Jan Zuiderduin, Pale Dahlstedt en Raster Noton. Stuk voor stuk mensen die de grenzen tussen allerlei kunstdisciplines overschrijden. Smit: “Het is niet zo dat Peter en ik afzonderlijk op zoek gaan naar interessante mensen voor ons festival, we doen het samen.” Bruyn: “We zijn ook niet geïnteresseerd in muzikanten of kunstenaars die alleen maar met muziek bezig zijn, of alleen maar met installaties. Het grensgebied is voor ons juist interessant, het samengaan van beeld en geluid. Daar zijn we eigenlijk constant naar op zoek.” De beschikbaarheid van artiesten en kunstenaars speelt natuurlijk ook een belangrijke rol en – wanneer het over muziek gaat – de manier waarop er live wordt opgetreden. Want wat is er nou saaier dan “van die laptopartiesten die over hun beeldscherm gebogen bewegingloos op het podium staan” aldus Bruyn.

hypes
De performance is belangrijk vinden Smit en Bruyn. Het maakt of breekt je festival. Het moet voor de bezoeker interessant blijven om betrokken te blijven, om meer te willen ervaren – Bruyn lachend: “Het liefst houd ik een festival waar ik iedereen kan opsluiten. Maar praktisch is dat niet haalbaar” – en dat bereik je door korte performances en veel afwisseling. Toon schept daarbij ook een kader, laat een ontwikkeling zien in de muziek en beeldende kunst. Andere soortgelijke festivals – denk aan Earational, Impakt en Sonic Acts – hebben weer een andere insteek en creëren zo een eigen plek en idee. En nee, concurrentie is er niet. Ze zijn gewoon anders. “Je zegt toch ook niet dat alle musea die een Mondriaan hebben hetzelfde zijn?”, zegt Bruyn. Wat )toon) eigen is? Smit: “Wij volgen de laatste ontwikkelingen maar zwichten niet voor de laatste hypes. Wij kiezen niet voor platte kunstenaars, ook al doen die het goed bij de media en bij het grote publiek.” Bruyn vult aan: “We hebben onszelf bewust grenzen gesteld. Pinkpop bijvoorbeeld kan alles programmeren. Wij zijn een festival voor elektronische kunst en muziek. Het is de bedoeling dat we het beste uit die twee werelden halen zonder gemakzuchtig te worden. Je kunt mij een strenge modernist noemen. Alles dat naar postmodernisme ruikt, daar houd ik me ver van.”

hype II
Smit is minder streng in de leer. Wat heet, met wat goede wil zou je Smit best een postmodernist kunnen noemen. Hij is immers altijd op zoek naar iets nieuws, naar kruisbestuivingen, naar spanning. Hij gelooft niet zo in één juiste weg, maar tegenover hypes legt hij een gezonde aversie aan de dag. Toch zwicht )toon) dit jaar voor de grootste hype van 2002: electroclash. Na afloop van de optredens van pioniers Suicide – “misschien nu niet meer zo relevant, maar wel de grondleggers van het hele genre” – en Pan Sonic kun je in het Patronaat tot in de vroege uurtjes dansen op electro anno nu, georganiseerd door Electronation. De ‘live’optredens van artiesten van het hoog aangeschreven Duitse Disko B label maken een bezoek meer dan de moeite waard, maar hoort deze moderne electro op )toon)? “Het gaat om twee gescheiden programma’s. Het Patronaat heeft die avond verder geregeld. Maar wij hebben wel nauw overleg gevoerd met de dance programmeur Okke Gerritsen. Natuurlijk kan niet alles op )toon). We trekken zeker een duidelijke lijn.” Met een keur aan artiesten en kunstenaars waaronder de eerder genoemde Suicide, Pan Sonic, Rachel de Boer, Mark Bain, Black Dice, Bola en Anthea Bush blijft het festival met gemak aan de goede kant van de lijn. Wie hadden ze er nog graag bij gehad? Bruyn zonder nadenken: “Autechre. Zowel historisch als anno nu nog belangrijk en interessant.” Smit doet alsof hij de vraag niet heeft gehoord, maar je ziet hem denken: Joseph Beuys.

http://www.kindamuzik.net/achtergrond/709/peter-bruyn-en-martijn-lucas-smit-op-zoek-naar-het-beste-uit-twee-werelden/2940/
Meer op KindaMuzik: http://www.kindamuzik.net/artiest/709